Inseminacja – informacje, wskazania, rodzaje

Inseminacja – informacje, wskazania, rodzaje 2017-06-02T15:36:36+00:00

O inseminacji

Inseminacja domaciczna to jedna z metod leczenia niepłodności stosowana po szczegółowej diagnostyce pary, w przypadku konkretnych wskazań. Polega ona na podaniu odpowiednio przygotowanego nasienia partnera lub anonimowego dawcy bezpośrednio do macicy kobiety. Zabieg poprzedza na ogół indywidualne przygotowanie pacjentki. W uzasadnionych przypadkach, jeśli nie występuje prawidłowa owulacja, stosuje się stymulację hormonalną, mającą na celu uzyskanie w danym cyklu od 1 do 3 pęcherzyków jajnikowych.

Wbrew obiegowej opinii, inseminacja nie jest rozwiązaniem uniwersalnym, choć przez wielu jest tak traktowana. Procedura zwiększa szansę na uzyskanie ciąży tylko w określonych sytuacjach. Jeśli nie jest realizowana w kontekście wskazań, przynosi takie same rezultaty jak starania naturalne.

Wskazania do inseminacji

Wskazaniem do inseminacji domacicznej są zdiagnozowane trudności z przebyciem przez plemniki śluzu w kanale szyjki macicy (niezależnie od przyczyny) oraz długotrwałe starania o ciążę u par, które odrzucają możliwość przeprowadzenia in vitro. Czasem – gdy przyczyna niepłodności leży pod stronie mężczyzny (słabe parametry nasienia) lub partnerzy nie chcą zdecydować się na zapłodnienie pozaustrojowe – dokonuje się inseminacji nasieniem dawcy.

  • Czynnik męski:

    • Brak upłynnienia nasienia
    • Zaburzenia ejakulacji (ejakulacja wsteczna)
    • Spodziectwo
    • Zaburzenia seksualne
    • Uszkodzenia rdzenia kręgowego
  • Czynnik żeński:

    • Czynnik szyjkowy – tzw. wrogość śluzu

UWAGA: Można rozważyć przeprowadzenie inseminacji na życzenie pacjentów, muszą mieć oni jednak świadomość, że brakuje dowodów naukowych na poprawę rokowań po wykonaniu zabiegu w przypadku, gdy jako wskazania wymienia się:

  • przeciwciała przeciwplemnikowe – jest to czynnik o wątpliwym znaczeniu
  • endometriozę I/II stopnia
  • nieprawidłowe parametry nasienia przed preparatyką – zabieg można rozważyć tylko jeśli u pacjenta stwierdza się powyżej 1,5 mln plemników/ml w ruchu a+b

Inseminacja domaciczna w Klinice INVICTA

W obu przypadkach procedura ta polega na wprowadzeniu za pomocą specjalnego cewnika bezpośrednio do jamy macicy odpowiednio przygotowanego nasienia partnera. Pacjentka przed przystąpieniem do inseminacji podlega stymulacji hormonalnej, której celem jest zwiększenie szansy na ciążę. Po stwierdzeniu dojrzałości pęcherzyka Graafa, co potwierdzają badania hormonalne oraz badanie ultrasonograficzne, lekarz prowadzący podejmuje decyzję o terminie wykonania inseminacji. W dniu planowanej inseminacji partner oddaje nasienie, które następnie podlega specjalnej obróbce. Jest ono poddawane procesowi płukania w specjalnych mediach i wirowania, dzięki czemu możliwe jest uzyskanie frakcji plemników o najwyższym potencjale zapładniającym. Procedura przygotowania nasienia trwa około 2-ch godzin, dlatego nasienie należy dostarczyć do laboratorium odpowiednio wcześniej przed zaplanowanym przez lekarza terminem zabiegu. Do przeprowadzenia procedury, laboratorium embriologiczne musi mieć możliwość przygotowania przynajmniej kilku milionów plemników.

Zabieg inseminacji odbywa się podczas zwykłej wizyty, zazwyczaj nie jest bolesny. Po zabiegu pacjentka może chodzić, jeździć samochodem etc. Niekiedy po zabiegu może pojawić się delikatne plamienie.

W przypadku inseminacji nasieniem dawcy procedura ta wykonywana jest w sposób standardowy (jak w przypadku inseminacji domacicznej nasieniem partnera), ale używa się do niego nasienia pochodzącego od anonimowego dawcy. Nasienie dawcy może być wykorzystane przez parę, w przypadku gdy u mężczyzny nie stwierdzono obecności plemników, a leczenie nie przynosi efektów.

Dawcami są młodzi mężczyźni (do 40 roku życia) dokładnie przebadani pod względem potencjalnego nosicielstwa chorób zakaźnych, psychicznych i genetycznych. Każdemu z dawców wykonujemy również analizę genetyczną – badanie kariotypu (zestawu chromosomów). W ten sposób wykluczamy występowanie u nich nosicielstwa translokacji zrównoważonych lub robertsonowskich, które mogą mieć wpływ na wystąpienie u potomstwa wad genetycznych. Nasienie dawcy może być użyte do technik wspomaganego rozrodu dopiero po okresie karencji (minimum 6 miesięcy) oraz wykonaniu badań wirusologicznych i mikrobiologicznych. Dane dawcy jak i biorców nasienia pozostają tajemnicą, tak jak i sam fakt korzystania z banku przez konkretną parę. Dawca dobierany jest przez parę na podstawie grupy krwi, czynnika Rh oraz zewnętrznych cech morfologicznych: wzrostu, koloru oczu, włosów.

SKUTECZNOŚĆ INSEMINACJI DOMACICZNEJ NASIENIEM DAWCY ŚREDNIO WYNOSI 11,9% A Z NASIENIEM PARTNERA 9,6%.

Skuteczna inseminacja – na co zwrócić uwagę na poszczególnych etapach

KWALIFIKACJA DO ZABIEGU:

jest kluczowa, jeśli metoda ma zwiększać szanse na uzyskanie ciąży; przed podjęciem decyzji konieczne jest wykonanie panelu diagnostycznego; kwalifikacja pary do procedury opiera się na szczegółowych badaniach partnerów oraz wywiadzie i ukierunkowana jest na identyfikację odpowiednich wskazań do leczenia:

  • panel pierwszorazowy (AMH i badania hormonalne – kobieta, badanie nasienia – mężczyzna)
    celem jest wstępne rozpoznanie przyczyny niepłodności
  • PCT – test po stosunku (standaryzowany)
    celem jest zweryfikowanie, czy występuje czynnik szyjkowy; test musi być wykonany w odpowiednim momencie cyklu w ośrodku, który ma doświadczenie w jego przeprowadzaniu
  • Drożność jajowodów
    celem jest weryfikacja przeciwwskazań do zabiegu – niedrożności jajowodów
  • Test hialuronowy
    celem jest weryfikacja przeciwwskazań do zabiegu – zaburzeń dojrzewania plemników; obniżony wynik może negatywnie wpływać na skuteczność inseminacji;
  • Fragmentacja DNA plemnika (met. TUNEL lub SCSA)
    celem jest weryfikacja przeciwwskazań do zabiegu – zaburzenia materiału genetycznego w plemnikach zwiększają ryzyko wad/chorób genetycznych u płodu oraz poronień; wymagana jest wówczas selekcja plemników oraz przeprowadzanie procedury ICSI.

PRZYGOTOWANIE PACJENTKI:

inseminacja może być wykonana na cyklu naturalnym pacjentki lub na cyklu stymulowanym; jeśli występuje prawidłowa owulacja, zastosowanie dodatkowej farmakoterapii nie jest konieczne, a może nawet być przeciwwskazane; jeśli lekarz podejmie decyzję o zastosowaniu stymulacji, istotne jest jej indywidualne dopasowanie oraz optymalny dobór leków ukierunkowany na uzyskanie od 1 do 3 pęcherzyków jajnikowych; większa ich liczba jest przeciwwskazaniem do przeprowadzenia inseminacji z uwagi na bardzo wysokie ryzyko ciąży mnogiej.

PREPARATYKA NASIENIA:

nasienie, które będzie wykorzystane podczas procedury wymaga odpowiedniego przygotowania; inseminacja zakłada podanie plemników bezpośrednio do macicy, omija się zatem etap ich „podróży” przez szyjkę macicy; śluz szyjkowy pełni kilka funkcji, sprzyjających koncepcji, m.in. oddziela od ejakulatu tzw. płyn nasienny, izoluje prawidłowe pod względem ruchliwości i morfologii plemniki, a także wpływa korzystnie na czas ich przeżycia; preparatyka nasienia przed zabiegiem ma na celu spełnienie ww. zadań; przygotowanie nasienia wymaga doświadczenia i wiedzy, a także umiejętności pracy w warunkach sterylnych, powinno być zatem przeprowadzone przez wykwalifikowanego diagnostę laboratoryjnego/embriologa (nie lekarza); do prawidłowego przebiegu procesu niezbędny jest również sprzęt – certyfikowana wirówka (o odpowiednich obrotach) oraz laminar, zapewniający sterylne warunki postępowania.

TECHNIKA:

dla skuteczności zabiegu znaczenie ma optymalne wyznaczenie terminu zabiegu, a także sposób jego przeprowadzenia; sam zabieg inseminacji jest relatywnie prosty, wymaga jednak sprawności manualnej, uważności i doświadczenia; z badań naukowych wynika, że utrzymanie odpowiedniej pozycji pacjentki zaraz po inseminacji (z nogami do góry i lekko obniżonym tułowiem) może sprzyjać zapłodnieniu i powodzeniu zabiegu (plemniki dostają się w ciągu 3-5 minut w okolicę ujść brzusznych jajowodów).

NADZÓR PO INSEMINACJI:

dla rozwoju wczesnej ciąży istotne jest optymalne poprowadzenie dalszego leczenia, w tym ew. włączenie odpowiednich leków we właściwym momencie;

Czy wiedziałaś/-eś, że…

badania wskazują, że 90% wzrost ciąż mnogich po leczeniu niepłodności  odnotowywany systematycznie od lat 50-tych jest najprawdopodobniej związany z nieprawidłowym doborem leków do stymulacji hormonalnej (a nie jak próbowano twierdzić z przeprowadzeniem zapłodnienia in vitro). Personalizowana farmakoterapia pozwala na ograniczenie ryzyka ciąży mnogiej i zwiększa skuteczność postępowania. 

Inseminacja – statystyki

Skuteczność jednego zabiegu inseminacji– przeprowadzonego u pary, u której istnieją wskazania z użyciem nasienia partnera – wynosi średnio ok. 8-10%. W INVICTA, dzięki optymalizacji standardów na każdym etapie procedury, odsetek ten wynosi odpowiednio ok. 15%.

W ogólnej populacji osób doświadczających niepłodności, w przypadku traktowania inseminacji jako formy postępowania standardowego, „na życzenie pacjentów”, ciążę uzyskuje się średnio tylko w ok. 3-5% sytuacji. Skuteczność jest wówczas analogiczna do postępowania wyczekującego i starań naturalnych.

W niektórych, wyjątkowych sytuacjach (ok. 15-20% pacjentek), uzasadnione może być wykonanie dwóch zabiegów inseminacji w jednym cyklu. Decyzja o zastosowaniu tego rozwiązania powinna się jednak opierać na szczegółowej ocenie USG oraz precyzyjnych pomiarach hormonalnych (poziomu estradiolu, LH i progesteronu). Wówczas postępowanie może być bardziej skuteczne. Jednocześnie nie wykazano, aby dwa zabiegi, przeprowadzone w czasie jednego cyklu bez wcześniejszej uważnej oceny ultrasonograficznej i laboratoryjnej, wpływały istotnie na uzyskiwane rezultaty.

Badania dowodzą, że statystycznie szanse na ciążę maleją w przypadku wykonywania u pary więcej niż 3 inseminacji (mniejszy odsetek par zachodzi w ciążę w wyniku 4 i kolejnych zabiegów – u większości pacjentów rozwiązaniem są inne opcje leczenia)

Czy wiesz, że...

wg najnowszych rekomendacji towarzystw medycznych, jeśli trzy kolejne inseminacje wykonywane u pacjentów ze wskazaniami do zabiegu nie przynoszą efektów, zaleca się modyfikację postępowania i/lub inne formy leczenia (dostosowane do przyczyny niepłodności).

Zakończyłaś program in vitro
niepowodzeniem?

Klinika Leczenia Niepłodności INVICTA - Klinika nr 1 w Polsce!

Skorzystaj z Bezpłatnej Konsultacji Lekarskiej
i spotkaj się z naszym ekspertem.