Cykl bezowulacyjny – jakie objawy, przyczyny i leczenie

Strona główna/Cykl bezowulacyjny – jakie objawy, przyczyny i leczenie

cykl bezowulacyjny

Cykl bezowulacyjny to cykl, w trakcie którego z jajnika nie została uwolniona komórka jajowa, co oznacza niemożność zajścia w ciążę. Brak owulacji nie jest powodem do niepokoju w pierwszych latach dojrzewania oraz w okresie premenopauzy. Jednak już u kobiet w wieku rozrodczym jest stanem nieprawidłowym i wymaga diagnostyki. Jakie są objawy cyklu bezowulacyjnego i na czym polega jego leczenie?

Co to jest owulacja?

Aby lepiej zrozumieć, to czym jest cykl bezowulacyjny, warto przypomnieć sobie informacje na temat samego cyklu miesiączkowego. Cykl ten nazywany inaczej menstruacyjnym lub owulacyjnym, określa regularnie powtarzające się zmiany zachodzące w organizmie kobiety, które mają na celu przygotować jej narządy rodne do zapłodnienia. Przy czym długość każdego, liczona jest od pierwszego dnia krwawienia, do ostatniego dnia przed następna miesiączką. Co ważne, cykl owulacyjny trwa średnio 28 dni i jest podzielony na 4 następujące fazy:

  • menstruację, trwającą ok. 4-5 dni, w trakcie której dochodzi do złuszczenia endometrium w wyniku nagłego spadku poziomu progesteronu. Płyn wydostający się w tym czasie z dróg rodnych składa się z krwi tętniczej z domieszką żylnej oraz fragmentów tkanek i prostaglandyn. Menstruacji często towarzyszy dokuczliwy ból będący przyczyną dyskomfortu;
  • folikularną – trwającą ok. 9 dni, podczas której dochodzi do intensywnego rozrostu błony śluzowej macicy przy jednoczesnym wzroście pęcherzyków Graffa (pod wpływem hormonu folikulotropowego FSH);
  • owulację, czyli jajeczkowanie, polegające na uwolnieniu komórki jajowej, która szybko wychwytywana jest przez jajowód, w którym dojrzewa i czeka na zapłodnienie przez plemnika. Jeśli nie nastąpi to w ciągu 24 godzin, to gameta żeńska obumiera;
  • lutealną – która jest najdłuższą fazą cyklu (trwającą 14 dni), podczas której ciało kobiety przygotowuje się na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej. Po jajeczkowaniu bowiem, pod wpływem działania hormonów LH i FSH pozostałość po pękniętym pęcherzyku Graafa przekształca się w tzw. ciałko żółte. Wydziela ono progesteron, który odgrywa kluczową rolę w przygotowaniu błony śluzowej macicy (endometrium) do przyjęcia zarodka (hormon ten jest niezbędny do utrzymania ciąży). Natomiast w sytuacji gdy do zapłodnienia nie dojdzie, to ciałko żółte zanika, a macica znów zaczyna się złuszczać (pojawia się kolejna miesiączka).

Można więc powiedzieć, że owulacja stanowi jeden z najważniejszych punktów całego cyklu miesiączkowego, podczas którego para ma największe szanse na poczęcie dziecka. Ponieważ dochodzi wówczas do uwolnienia z jajnika gotowej do zapłodnienia komórki jajowej (oocytu). Owulacja zwykle występuje na około 12-16 dni przed spodziewaną miesiączką i nie daje żadnych odczuwalnych objawów (czasem może wystąpić ból po prawej lub lewej stronie podbrzusza). W tym czasie zaobserwować można natomiast zmianę w temperaturze ciała (w przededniu owulacji następuje jej nieznaczny spadek, po zaś jest ona podwyższona o kilka kresek) oraz w wyglądzie śluzu szyjkowego, który staje się rzadki, bardziej ciągnący i przeźroczysty.

Brak owulacji – jakie przyczyny?

Skoro zatem kulminacyjnym momentem cyklu miesiączkowego jest owulacja, to w przypadku cyklu bezowulacyjnego, do jajeczkowania, a więc wydostania się dojrzałej komórka jajowej z pęcherzyka Graafa, po prostu nie dochodzi. Często jednak w terminie spodziewanej miesiączki lub po jej upływie pojawia się normalne krwawienie, przez co wiele kobiet nawet nie zdaje sobie sprawy z wystąpienia tego zaburzenia. Cykl bezowulacyjny może pojawić w każdym wieku, najczęściej występuje jednak w pierwszych latach dojrzewania oraz w okresie tzw. premenopauzy (etapu poprzedzającego przekwitanie). Doświadczają go także kobiety po porodzie, u których sytuacja ta powinna się po pewnym czasie unormować. Brak owulacji w tej grupie osób jest całkowicie normalny i nie powinien stanowić powodu do niepokoju.

Natomiast brak owulacji u pozostałych kobiet w wieku rozrodczym, występuje z reguły w przebiegu konkretnych schorzeń. Wśród najczęstszych przyczyn cyklu bezowulacyjnego wymienia się:

  • zaburzenia funkcji jajników, w tym zespół policystycznych jajników (PCOS), torbiele, włókniaki, zapalenie przydatków, czy zmiany nowotworowe i interwencje w ich obrębie;
  • choroby tarczycy (np. niedoczynność tarczycy);
  • hiperprolaktynemię, czyli nadmiar hormonu prolaktyny produkowanego przez przysadkę, który może wywołać dysfunkcję gonad i w konsekwencji zanik miesiączki;
  • nadmierną produkcję androgenów (męskich hormonów płciowych) prowadzącą do spadku poziomu żeńskich hormonów płciowych;
  • źle zbilansowaną dietę, która może prowadzić zarówno do nadwagi lub otyłości, jak i niedowagi czy anoreksji;
  • intensywne ćwiczenia;
  • długotrwałe stosowanie antykoncepcji hormonalnej, np. tabletek antykoncepcyjnych;
  • przyjmowanie niektórych leków (w tym przeciwwymiotnych, przeciwhistaminowych, czy psychotropowych);
  • schorzenia w obszarze przysadki mózgowej (niedoczynność, stany zapalne, guzy);
  • przewlekły stres, zaburzenia nerwicowe i depresję.

Jak rozpoznać cykl bezowulacyjny? Jakie objawy?

O ile cykle bezowulacyjne występują w okresie dojrzewania, menopauzy lub do kilku miesięcy po porodzie, nie muszą stanowić powodu do niepokoju. W innym natomiast przypadku mogą być objawem konkretnych, wymienionych powyżej schorzeń, dlatego też wymagają diagnostyki. Szacuje się, że problem cykli bezowulacyjnych dotyka nawet 60 proc. kobiet w wieku rozrodczym. Mogą one występować sporadycznie po 25. roku życia, a po ukończeniu 35 lat pojawiać się już regularnie, utrudniające zajście w ciążę. To właśnie wtedy kobiety najczęściej dostrzegają problem i zgłaszają się o pomoc do specjalisty. Ponadto o tym, że mamy do czynienia z cyklem bezowulacyjnym, świadczyć mogą następujące objawy:

  • brak zmiany konsystencji, gęstości i koloru śluzu, przez cały czas jest on gęsty i mętny (podczas jajeczkowania jest natomiast rzadki i przezroczysty);
  • brak bólu owulacyjnego (np. w podbrzuszu);
  • stała temperatura ciała (podczas owulacji jest ona podwyższoną o około 0,5 stopnia Celsjusza);
  • brak większej ochoty na seks, jak ma to miejsce w okolicach owulacji;
  • nieregularne cykle owulacyjne (zwykle są one krótsze o ok. 21-24 dni lub dłuższe ok. 35 dni);
  • obfite krwawienie niosące ryzyko wystąpienia anemii i osteopenia (ta choroba kości jest ściśle związaną z obniżeniem ich gęstości mineralnej i z czasem może doprowadzić do osteoporozy).

Kobiety, które uważnie obserwują swoje ciało i śledzą zmiany zachodzące podczas kolejnych faz cyklu miesiączkowego nie powinny mieć problemów z zidentyfikowaniem braku owulacji.

Jak leczyć brak owulacji?

Cykl bezowulacyjny może naturalnie różnić się u poszczególnych kobiet. Pierwszym krokiem do ustalenia przyczyny problemów z zajściem w ciążę może być wykonanie testu owulacyjnego (dostać można go w aptekach), który sprawdza poziom lutropiny (LH) w moczu (hormon ten odpowiada u kobiet za pobudzenie owulacji oraz stymulację syntezy progesteronu). Należy jednak pamiętać o tym, że mimo tego, że wiarygodność tych testów jest wysoka, to tak ich skuteczność nie jest stuprocentowa. Dlaczego? Ponieważ wyłącznie przewidują one wystąpienie jajeczkowania i dni płodnych, a nie wskazują na uwolnienie się komórki jajowej. Ponadto, w części przypadków, testy owulacyjne mogą być przekłamane z powodu m.in. przyjmowania niektórych leków, czy występowania zaburzeń hormonalnych.

Ze względu na to, że cykl bezowulacyjny może mieć różne przyczyny niezbędna jest przeprowadzenie szczegółowej diagnostyki. Dlatego też, w przypadku jakichkolwiek niepokojących dolegliwości, należy jak najszybciej zgłosić się do ginekologa. Zleci on niezbędne badania (ginekologiczne i hormonalne), które pozwolą wykluczyć lub potwierdzić schorzenia jajników czy problemy hormonalne. Stosownie do uzyskanych wyników wdrożony zostanie plan leczenia. W przypadku gdy przyczyną są:

  • zmiany hormonalne, to będzie ono polegać na regulacji gospodarki hormonalnej, ważne jednak, aby leczenie dopasowane było do indywidualnych potrzeb pacjentki. Hormonoterapię stosuje się m.in w przypadku PCOS;
  • zmiany organiczne w narządach rodnych kobiety – zdarzają się również sytuacje, w których niezbędne może okazać się wykonanie zabiegu chirurgicznego w postaci laparoskopii (dotyczy to m.in. torbieli, włókniaków, czy guza jajnika).

Brak owulacji a ciąża

Zawsze warto mieć na uwadze to, że nawet u zdrowej kobiety mogą zdarzać się cykle bezowulacyjne (ma to miejsce średnio 1-2 razy w ciągu roku). Jednak już częstszy brak owulacji w połowie cyklu stanowi podstawę do diagnostyki i odpowiednio wdrożonego leczenia. Przy czym dobrą wiadomość stanowi fakt, że ok. 90 proc. pacjentek, dzięki właściwie dobranym lekom udaje się przywrócić owulację, a tym samym szansę na ciążę droga naturalną. Jeśli natomiast leczenie nie przyniesie założonych rezultatów, to wówczas konieczne może okazać się zastosowanie, którejś z technik wspomaganego rozrodu (inseminacji domacicznej lub in vitro).

Czasem jednak, aby sytuacja unormowała się, wystarczy jedynie zmiana dotychczasowego trybu życia. Mowa tu o powrocie do prawidłowej wagi w przypadku nadwagi lub też niedowagi, która odpowiada za spadek kobiecych hormonów płciowych – estrogenów. Ważne jest zatem zmiana nawyków żywieniowych i wyeliminowanie czynników stresogennych.

Cykl bezowulacyjny, który zdarza się sporadycznie nie jest powodem do obaw, ani oznaką choroby, tym bardziej nie wymaga wizyty u lekarza. Jednak w przypadku gdy owulacja występuje rzadko, to niezależnie od tego, czy kobieta stara się o dziecko, czy też nie powinna zgłosić się do specjalisty. Bowiem każde odchylenie od normy podczas cyklu miesiączkowego może nie tylko utrudnić zajście w ciążę, ale i wiązać się z poważniejszymi zaburzeniami, których nie można bagatelizować.

 

Czy ten artykuł jest przydatny? 1 0

← Powrót
← Powrót do strony głównej