Tabletki antykoncepcyjne a ciąża – obalamy mity!

Strona główna/Inne/Tabletki antykoncepcyjne a ciąża – obalamy mity!
  • Tabletki antykoncepcyjne a ciąża - obalamy mity!

Planowanie rodziny wiąże się między innymi z doborem najlepszej metody antykoncepcji w czasie, który nie jest według decyzji partnerów odpowiednim na zajście w ciążę. Dotyczy to także osób aktywnych seksualnie, które nie pozostają w związkach partnerskich i chcą zabezpieczyć się przed nieplanowanym zapłodnieniem. Jedną z najskuteczniejszych metod antykoncepcji dla kobiet są od lat 60-tych XX wieku tabletki antykoncepcyjne. Niestety na przestrzeni dziesięcioleci wokół doustnych środków hormonalnych narosło wiele mitów, również tych związanych z ciążą. Tabletki antykoncepcyjne a ciąża – jaka jest między nimi zależność? Czy tabletki mogą wpłynąć negatywnie na starania o dziecko i sam przebieg ciąży? W artykule postaramy się obalić kilka najczęściej powielanych mitów.

Tabletki antykoncepcyjne – co to i jak działają?

Doustne środki hormonalne pojawiły się po raz pierwszy w amerykańskich aptekach w 1960 roku, a na polski rynek weszły sześć lat później. W powstanie pierwszej pigułki Enovid-10 zaangażowane były filantropka Katherine McCormick oraz pielęgniarka Margaret Sanger, dla której kontrola urodzeń w latach 50-tych XX wieku była kwestią priorytetową. Początki tabletki hormonalnej były powiązane z zaburzeniami menstruacyjnymi, jednak wskutek dużego zainteresowania ich działaniem zapobiegającym ciąży, zostały dopuszczone do sprzedaży jako doustny środek antykoncepcyjny. Trzeba w tym miejscu wspomnieć, że pierwsze pigułki powodowały u kobiet szereg niepożądanych skutków ubocznych, takich jak nudności, wymioty, migrenowe bóle głowy, a także bóle żołądka. Późniejsze udoskonalenia pozwoliły znacznie zniwelować lub całkowicie wykluczyć odczuwanie tych dolegliwości.

Współczesne tabletki antykoncepcyjne dzielą się na jednoskładnikowe oraz dwuskładnikowe, a ich działanie oparte jest o czasowe wstrzymanie naturalnie występującej owulacji. Efekt ten uzyskuje się za pomocą podawania doustnie syntetycznych odpowiedników hormonów – estrogenu z progestagenem lub samego progestagenu. Oczywiście, ich stężenie w preparatach antykoncepcyjnych dobierane jest przez lekarza ginekologa w odniesieniu do konkretnej pacjentki. Tym niemniej doustne środki hormonalne przyjmuje się codziennie przez 21 dni, by przez kolejne 7 zrobić przerwę na krwawienie z odstawienia. Niektóre preparaty zawierają na ten czas 7 tabletek placebo, które wspomagają nawyk regularnego przyjmowania pigułki. Ważne, aby pamiętać, że działanie doustnych środków hormonalnych nie tylko czasowo wstrzymuje owulację, ale także zagęszcza śluz szyjkowy. Obydwa te skutki są oczywiście w pełni odwracalne.

Tabletki antykoncepcyjne a ciąża – szanse, skutki

Doustne środki hormonalne często przyjmowane są celem uregulowania cyklu miesięcznego lub poprawy stanu skóry, jednak zdecydowana większość stosujących je kobiet robi to w celach antykoncepcyjnych. Głównym powodem popularności tej metody zapobiegania niechcianej ciąży, jest jej skuteczność, która według skali Pearla wynosi od 0,2 do 0,5. Klasyfikacja ta przyjmuje, że metody antykoncepcji, którym została przypisana wartość do 2, są niezawodne. Oznacza to, że przy regularnym współżyciu przy zastosowaniu wybranego środka antykoncepcyjnego, w nieplanowaną ciążę zaszło mniej niż 2 na 100 kobiet. Skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych i ich wpływ na układ hormonalny sprawia, że wiele kobiet boi się przedłużenia efektów ich działania nawet po zakończeniu przyjmowania pigułek.

Okazuje się jednak, że po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych około 50% kobiet skutecznie zachodzi w ciążę w ciągu pierwszych 3 miesięcy. Zdecydowana większość, bo aż 83% czeka na ten moment około 12 miesięcy od zaprzestania przyjmowania doustnej antykoncepcji hormonalnej. Trzeba pamiętać, że nowoczesne pigułki zawierają niewielkie ilości syntetycznych odpowiedników hormonów, co sprawia, że istnieje naprawdę minimalne ryzyko wystąpienia problemów z płodnością wynikających z uprzedniego stosowania tabletek antykoncepcyjnych. Oznacza to, że właściwie jedynym wpływem pigułek na późniejszą płodność kobiety, jest ewentualne opóźnienie momentu zajścia w ciążę.

Ważnym aspektem, a rzadko omawianym w kontekście płodności po odstawieniu doustnej antykoncepcji hormonalnej, jest możliwość zajścia w ciążę jeszcze w trakcie przyjmowania pigułek. Już sam ten fakt wskazuje na często znikomy wpływ tabletek na ewentualne problemy z płodnością po ich odstawieniu. Oprócz braku stuprocentowej skuteczności antykoncepcji hormonalnej w trakcie jej prawidłowego przyjmowania, istnieje wiele czynników mogących znacząco wpływać na obniżenie tejże skuteczności. Należą do nich między innymi pominięcie jednej bądź kilku pigułek, zaburzenia procesu ich wchłaniania, a także równoczesne przyjmowanie substancji mogących wpływać na metabolizowanie hormonów.

Kiedy należy odstawić tabletki?

Decyzja o gotowości do posiadania dziecka jest oczywiście indywidualną sprawą partnerów. Może się zatem okazać, że zanim kobieta poczuje, że chce zostać matką, będzie uprzednio przyjmowała tabletki antykoncepcyjne przez kilka, a nawet kilkanaście lat. Przygotowania do ciąży zawsze warto omówić z lekarzem ginekologiem i w konsultacji z nim wybrać najlepszy moment na odstawienie antykoncepcji hormonalnej. Warto wiedzieć, że już w pierwszym naturalnym cyklu kobieta może zajść w ciążę, choć w niektórych przypadkach ustabilizowanie gospodarki hormonalnej zajmuje kilka miesięcy. Kluczowym jest tu rodzaj stosowanej antykoncepcji hormonalnej, wiek kobiety, okres zażywania pigułek, a także indywidualne cechy osobnicze. Szczególnie istotna w kontekście płodności i ewentualnych problemów z zapłodnieniem jest rezerwa jajnikowa, jaką posiada przyszła mama. Tu główną rolę odgrywa jej wiek, dlatego warto skonsultować swój stan zdrowia z lekarzem.

Zaleca się, aby tabletki antykoncepcyjne odstawić na trzy miesiące przed planowanym poczęciem. Czas ten ma pozwolić kobiecie na powrót do naturalnej równowagi hormonalnej. Są to jednak oficjalne zalecenia, od których nowoczesna medycyna coraz częściej odchodzi. Ciekawym natomiast jest fakt, że zaraz po odstawieniu pigułek antykoncepcyjnych wzrasta w niektórych przypadkach szansa na wystąpienie ciąży mnogiej. Dzieje się tak w wyniku uwolnienia w pierwszych naturalnych cyklach większej ilości komórek jajowych, które do tej pory było hamowane czasowym zatrzymaniem owulacji. Większa ilość komórek jajowych w cyklu podnosi z kolei szansę na zajście w ciążę mnogą. Warto wziąć ten aspekt pod uwagę planując powiększenie rodziny po odstawieniu doustnej antykoncepcji hormonalnej.

Ciąża po tabletkach

W kontekście uzyskania i przebiegu samej ciąży po przyjmowaniu tabletek antykoncepcyjnych, narosło wiele przekonań, często nie mających zupełnie pokrycia w rzeczywistości. Jednym z nich jest pogląd, że długotrwałe zażywanie pigułek powoduje u kobiety niepłodność, a czasem nawet bezpłodność. Dodatkowo, niektórzy uważają, że hamowanie owulacji i ogólny wpływ antykoncepcji hormonalnej na organizm kobiety sprawia, że sama ciąża może być zagrożona różnymi negatywnymi skutkami z poronieniem włącznie. Tymczasem warto w tym kontekście wiedzieć, że nowoczesne tabletki antykoncepcyjne zawierają minimalne stężania hormonów, które są na bieżąco metabolizowane w organizmie i nie są w nim gromadzone. Aspekty te sprawiają, że nie jest możliwym, aby przyjmowanie pigułek mogło mieć wpływ na późniejszy przebieg ciąży.

Istotnym z punktu widzenia kobiet zażywających doustną antykoncepcję hormonalną celem uregulowania cykli miesięcznych jest natomiast fakt, że próby zapłodnienia warto podjąć już w pierwszych miesiącach po odstawieniu pigułek. Kluczowym aspektem jest tu konieczność wystąpienia cyklu owulacyjnego, który w zaburzeniach miesiączkowania najczęściej pojawia się właśnie zaraz po rezygnacji z przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych. Oczywiście w takim przypadku konieczne jest badanie i konsultacja z lekarzem specjalistą.

Mity: tabletki antykoncepcyjne a ciąża

Wspomniane wcześniej przekonania dotyczące wpływu tabletek antykoncepcyjnych na ciążę są najczęściej mitami, które potrafią być niezwykle szkodliwymi dla samoświadomości kobiet w kontekście ich zdrowia i płodności. Weryfikacja wszelkich poglądów na ten temat za pomocą specjalistycznej wiedzy dostępnej w mediach lub konsultacji z lekarzem ginekologiem, jest pierwszym aspektem, o którym powinna pomyśleć kobieta odczuwająca lęk przed przyjmowaniem antykoncepcji hormonalnej. Jakie zatem mity najczęściej pojawiają się w kontekście ewentualnego wpływu pigułek na ciążę i jej przebieg?

Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych trzeba odczekać kilka miesięcy z zajściem w ciążę

Jeszcze do niedawna zalecano, aby po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej (nie tylko pigułek) odczekać minimum 3 miesiące, dając organizmowi kobiety czas na ustabilizowanie gospodarki hormonalnej. Tymczasem okazuje się, że w przypadku większości kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne, do skutecznego zapłodnienia może dojść już w pierwszym miesiącu po ich odstawieniu i wcale nie trzeba z tym zwlekać. Co więcej, nie istnieją żadne medyczne przeciwwskazania do zachodzenia w ciążę tuż po zaprzestaniu stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Tabletki antykoncepcyjne trwale obniżają płodność kobiety

Jest to jeden z najczęściej powielanych mitów, szczególnie w dobie szybkiego przepływu informacji drogą online. Trzeba pamiętać, że wieloletnie stosowanie pigułek antykoncepcyjnych nie przyczynia się do późniejszych problemów z płodnością, ale może to robić wiek kobiety pragnącej zajść w ciążę. Z tego powodu problemy z poczęciem po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej często przypisywane są właśnie jej z pominięciem faktu, że kobieta przekroczyła np. 35 rok życia. Rzeczywiście zdarza się natomiast, że u niektórych kobiet występują czasowe zaburzenia cykli owulacyjnych, które najczęściej mijają do 6 miesięcy od odstawienia pigułek. Trzeba jednak pamiętać, że jest to cecha indywidualna i w żadnym przypadku nie może być traktowana jako powszechnie występujący skutek stosowania tabletek antykoncepcyjnych.

Podczas przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych nie można zajść w ciążę

Nie istnieje (poza wstrzemięźliwością seksualną i chirurgiczną ingerencją w narządy rozrodcze kobiety lub mężczyzny) metoda, która dawałaby stuprocentową ochronę przed zapłodnieniem. Tabletki antykoncepcyjne również nie są taką metodą. Dość wspomnieć, że w ciążę zachodzą kobiety, które regularnie i sumiennie przyjmują pigułki. Jest to bardzo niewielki odsetek, ale jednak istniejący. Ponadto na skuteczność środków antykoncepcyjnych wpływa wiele czynników takich, jak pominięcie pigułki z blistra, czy zaburzenia we wchłanianiu lub metabolizowaniu zawartych w niej hormonów. Możliwość zajścia w ciążę podczas przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych jedynie potwierdza, że nie upośledzają one trwale płodności kobiety.

Wcześniejsze przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych powoduje problemy z donoszeniem ciąży

Nie istnieją żadne potwierdzenia naukowe, aby nawet wieloletnie przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych mogło mieć negatywny wpływ na przebieg ciąży. Wciąż powielane są niestety mity o możliwości wystąpienia wad wrodzonych u płodu, problemów z donoszeniem ciąży, a nawet z jej poronieniem. Wspomniane wcześniej stężenie hormonów w nowoczesnych tabletkach antykoncepcyjnych jest tak niewielkie, że nie ma możliwości, aby stanowiły one przyczynę do wystąpienia wskazanych wyżej komplikacji.

Tabletki antykoncepcyjne przyjmowane podczas ciąży mogą powodować wady u płodu

Zdarzają się sytuacje, w których podczas przyjmowania doustnej antykoncepcji hormonalnej kobieta zachodzi w ciążę i nie jest tego świadoma. Mitem jest natomiast przekonanie, że przyjmowanie w pierwszych tygodniach niewykrytej ciąży tabletek antykoncepcyjnych, może negatywnie wpłynąć na rozwój płodu lub powstanie u niego wad wrodzonych. Nie ma ku temu przesłanek naukowych.

Powielanie mitów dotyczących związku “tabletki antykoncepcyjne a ciąża” może być niezwykle szkodliwe dla procesu planowania rodziny. Doustna antykoncepcja hormonalna jest obecnie jedną z najbardziej skutecznych metod zapobiegania ciąży i pozwala na podjęcie świadomej decyzji dotyczącej czasu, w którym partnerzy czują się gotowi do zostania rodzicami. Dlatego tak ważne jest poszukiwanie sprawdzonych i specjalistycznych źródeł informacji w tym obszarze. Zawsze najlepszym wyjściem jest jednak szczera rozmowa z lekarzem ginekologiem.

 

Ferring Pharmaceuticals

O autorze:

Kliniki Leczenia Niepłodności INVICTA to nowoczesne placówki medyczne stawiające na rozwój, wiedzę i kompetencje, które przekładają się na jakość i skuteczność leczenia. Procedury wykonywane w naszych Klinikach są zgodne z najnowszymi osiągnięciami medycyny, wyróżniają się kompleksowością i skutecznością.

Zostaw komentarz